Lời tâm sự của ông Trần Minh Sáng, Chủ tịch xã Quới An, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long se sắt buồn. Buồn bởi ở vùng đất vốn nổi tiếng là Hào sảng, trượng nghĩa ngày xưa, nay nồi da xáo thịt, huynh đệ tương tàn bởi những vụ tranh chấp đất đai chưa có hồi kết.

XÁCH DAO CHÉM MẸ…         

Hôm chúng tôi đến nhà, cụ Đặng Thị Nhạn, nay đã 82 tuổi, nghẹn ngào: “Ở tuổi này mà đi “méc” con trai với người lạ, thiệt tôi xấu hổ hết sức. Nhưng nó ngang ngược quá, mấy anh chị em không nói nổi...”.

Hơn 40 năm trước, thuở còn xuân sắc, bà Nhạn lấy chồng về Quới An làm dâu. Đôi vợ chồng son được cha mẹ chồng cho gần bốn công vườn để làm kế sinh nhai. Ông bà Nhạn sinh được sáu người con, khi thằng út lên ba thì chồng mất. Từ đó bà một mình chèo chống nuôi con. Theo thời gian, bốn người con gái lần lượt lấy chồng, ai lo phận nấy. Người con trai lớn đi bộ đội được chính quyền cấp cho bốn công ruộng tại địa phương. Vài năm sau, anh về quê vợ ở Cà Mau sinh sống, để lại bốn công ruộng cho mẹ và người em út Nguyễn Văn Ẩn với mong muốn út Ẩn sẽ thay mình phụng dưỡng mẹ già. Năm 2000, Ẩn cất được căn nhà mới khang trang và ba đứa cháu nội của bà “trổ giò trổ cẳng”. Những tưởng sẽ yên vui tuổi già cùng cháu con, nào ngờ vết nứt giữa bà Nhạn và Ẩn xuất hiện, bắt đầu bằng việc Ẩn ngỗ ngược chuyển xưng hô từ “con” với “má” sang “tui” với “bà”. Rồi mỗi khi đi nhậu về, Ẩn lại mặt nặng mày nhẹ, chửi chó mắng mèo… Chịu không nổi, bà Nhạn cất một căn chòi lá cạnh bờ sông, sống thui thủi một mình. Mấy người con gái biết chuyện, sợ mẹ “đói no ai biết rách lành ai hay”, bàn nhau đưa bà về ở với người con gái tên Sương sống gần đó.

Cụ Nhản ở Bến Tre

Nhưng nào đã yên, Ẩn đòi bà Nhạn chia cho hai công ruộng để làm ăn. “Rồi nó đòi thuê luôn hai công còn lại, hàng năm đưa lúa cho tui ăn, nhưng nó cũng chỉ đong được hai lần, mỗi lần hơn chục giạ. Mà mỗi lần đong lúa, nó chửi tui dữ lắm”, giọng bà khàn đặc, gương mặt chằng chịt nếp nhăn ứa những giọt nước mắt. “Nhớ hồi ông nhà tui mất, nó mới ba tuổi, cái gì cũng má hỡi, má ơi”. Thương thằng nhỏ mồ côi cha sớm, bà Nhạn ráng làm thuê cho Ẩn đi học, “Đến lớp 7 nó đòi nghỉ học, nó là đứa được cho ăn học cao nhất nhà đó…” bà kể.

Làm ăn thất bát, rượu chè say sưa, Ẩn đem cầm hai công đất của mình. Nợ chồng nợ, anh ta bán đứt rồi về thuyết phục bà Nhạn đưa giấy tờ hai công đất còn lại. Thương con, bà Nhạn đành gật đầu nhưng rồi hết đất ruộng lại đến đất vườn. Có ba bốn công vườn tạp, cả nhà đã thống nhất cho Ẩn gần hai công để hưởng hoa lợi. Phần còn lại để bà Nhạn dưỡng già, nhưng Ẩn không  chịu: “Đất này là của cha tui, bà không có quyền gì hết”(?!). Nỗi đau của bà Nhạn lên đến tột cùng trong một lần bị Ẩn xách dao rượt chém! Lần đó, bà không chạy, chỉ muốn “chết đi vì không sức nào chịu nổi sự táng tận đạo lý làm con...”.

Vụ việc phải nhờ đến chính quyền can thiệp. Khi ra chính quyền Ẩn đòi mẹ chia cho anh ta thêm 6m mặt tiền đất vườn, bà Nhạn lại đồng ý chỉ vì thương con. Nhưng khi đo đất cắm ranh, Ẩn tự đo thêm cho mình 1m!

Cụ Nhạn ở Vĩnh Long

BÁN CẢ NHÀ THỜ HỌ

Bà cụ Huỳnh Thị Nhản, ở xã Đại Điền, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre kể chuyện con trai mình trong nước mắt: “Thằng Ngọc là con tôi, là đứa cháu trai của dòng họ. Nào ngờ… tất cả của cải, sự nghiệp của gia đình lần lượt ra đi bởi thói ăn chơi trác táng của nó”.

Cách đây 14 năm, Huỳnh Minh Ngọc xin cụ Nhản năm công đất ruộng của gia đình để bán mua xe gắn máy cho tiện việc đi lại. Cụ không đồng ý với lý do đất đai của dòng họ không thể tùy tiện mua bán. Ngọc bất mãn và từ đó liên tục có những lời nói, hành vi nhẫn tâm với mẹ. Cuối cùng, vì không chịu nổi cảnh bị con trai nói nặng nói nhẹ, cụ Nhản đành chấp nhận để cho Ngọc bán năm công đất ruộng.

“Được voi đòi tiên”, không bao lâu sau, Ngọc lại xin mẹ bán 240m2 đất bên cạnh nhà để “lấy vốn hành nghề cắt kính”. Nghĩ con lo làm ăn nên cụ Nhản chấp thuận. Nhưng chỉ một thời gian ngắn, Ngọc lại bảo do làm ăn thất bại và nhờ mẹ đứng tên vay ngân hàng để tiếp vốn. Trong khi cụ Nhản phải nhịn ăn, nhịn mặc để trả nợ vay ngân hàng thì Ngọc lại tiếp tục “bài ca” làm ăn thất bại, nợ nần… để vay nóng bên ngoài với lãi suất cao và buộc mẹ phải trả nợ thay.

Cụ Nhản cắn răng bán tiếp 400m2 đất bên hông nhà, rồi sang tên giấy đất… Thế nhưng mới đây, Ngọc lại đòi mẹ bán nốt căn nhà thờ. Tất nhiên, lần này cụ Nhản không thể chiều con. Cũng từ đó, đứa con trai tìm đủ kiểu, đủ trò “trả đũa” bằng cách uống rượu về đập phá đồ đạc; hất cả bàn kính vào bà và lôi mẹ xềnh xệch từ nhà sau ra nhà trước.

Chuyện đau lòng của cụ Nhản đã diễn ra 14 năm nay, khiến ai cũng bức xúc. Hàng xóm lên án, đốc thúc bà đưa chuyện ra chính quyền. Nhưng trong cách lý giải của bà Nhản, người ta vẫn thấy tấm lòng người mẹ: “Nó hư thân vì chơi với bạn xấu”. Dường như dưới mắt cha mẹ, con cái hư đốn đều không do bản tính của chúng… Rồi họ lại quay về đạo lý ở đời: “Mũi dại lái chịu đòn”.

Bà Kiếm ở TP.HCM 

NƯỚC MẮT CHẢY XUÔI

Chúng tôi quay lại ấp 1, xã Quy Đức, huyện Bình Chánh (TP.HCM) để thăm cụ bà Lê Thị Kiếm, 81 tuổi, người mẹ bị con ruột đánh đập, hành hạ chỉ vì không được bán miếng đất cuối cùng của gia đình. Để an toàn, người con gái thứ 13 dẫn mẹ trốn về nhà mình thì bị em trai phát hiện, đến chọi đá phá nhà. Thế là người anh thứ tư “bí mật” đưa mẹ về Bình Hưng, Q.8, TP.HCM nương náu, nhưng số bà Kiếm như chưa dứt nợ với con trai. “Cách đây mấy hôm, nó biết mẹ tôi ở đây, nó đã lên quậy suốt buổi”, người con trai thứ tư của bà Kiếm kể. 

Hai tháng đi “tị nạn”, nhưng vết bầm trên người và quanh vùng mắt bà Kiếm do bị con út đánh vẫn còn. Bà nằm trên chiếc bàn dài trước phòng khách của người con thứ tư, mỗi khi nhắc đến thằng con tên Ngoan của mình, bà lại run run chống tay ngồi dậy, nỗi đau đớn tuôn trào: “Vợ chồng tôi đặt tên cho nó là Phước Ngoan. Nhưng nó thì không ngoan, còn tôi lại bạc phước. Từ nhiều năm nay ở với tôi, nó đi nhậu về là tìm cớ đánh tôi. Khi say, nó còn bắt tôi đấm lưng, xoa bóp, đút cơm cho nó ăn. Mắt tôi  không thấy đường, có lần đút nhầm lên mũi nó thì nó tát tôi”. Bà lấy tay lần mò lên mí mắt, rồi nói: “Tôi già, nó trẻ, vậy mà nó lấy cây phang vào thì còn gì… Tôi phải giả ngất rồi đợi lúc nó không để ý, bò ra ngoài, kêu cửa hàng xóm đưa đi cấp cứu”!

Vậy nhưng khi đề cập đến chuyện công an mời thằng con tên Ngoan của mình làm việc mấy lần, bà lại rưng rưng: “Tội nghiệp, lâu rồi không gặp, bà nhớ nó lắm!”. 

Tìm đến ông Nguyễn Hữu K., người gọi vào Đường dây khẩn của Báo Phụ Nữ vì bị con cái ngược đãi, lần nào chúng tôi cũng thấy chiếc xe đạp của “ông” khóa dưới chân trụ điện ở P.11 Q.10. Nhà của ông giờ là màn trời, chiếu đất. Ông vẫn mặc chiếc áo cũ nát ngồi phơi mình ngoài nắng.

Ông K. kể: “Năm 2009, tôi quyết định sang tên căn nhà mặt tiền đường 3/2, P.11, Q.10 cho hai con. Làm cha thì tiếc gì con cái. Nhưng khi con tôi đã đứng tên nhà thì mọi việc quay ngoắt 1800. Mỗi tháng, chúng phát cho tôi hai triệu đồng, rồi mặc tôi tùy nghi lo liệu! Bây giờ, ngày nào tôi cũng ra quán ăn cơm gạo lứt muối mè. Bệnh thì tự thuê xe ôm đi khám. Đói thì tự mua cơm ăn. Ngủ thì tự kiếm chỗ nằm…”. Chòm xóm bức xúc: “Ông K. cả đời vất vả nuôi con bằng nghề chạy xe ôm, vậy mà bây giờ chúng lại ngang nhiên quăng đồ của bố đẻ ra khỏi nhà”. Ông K. chìa đôi cánh tay nhăn nheo da và xương, đôi bàn chân sưng đỏ và nói: “Nhà tôi cho, con tôi cho thuê mỗi tháng được gần 10 triệu đồng. Hôm trước nó cầm tiền đưa tôi rồi lên giọng: “Lẽ ra đưa ông hai triệu, nhưng bây giờ giá cả đắt đỏ, tôi cho thêm 500.000đ”. Tiền cho thêm của nó không đủ để tôi trả tiền siêu âm, xét nghiệm, đi hốt thuốc hồi sáng này…”.        

Nhưng cũng như bà Kiếm, nỗi bức xúc của ông K. với những đứa con cũng chỉ là tiếng thở dài ngậm ngùi...

Nguyễn Thiện - Hiền Dung